Corjan Matsinger ziet kansen om jongeren in de Kerk te houden

‘De rooms-katholieke Kerk is de glamrock van de kerkgeschiedenis,’ zegt de sympathieke en gedreven Corjan. ‘Ze heeft zoveel levende tradities die jongeren interesseren.’ Hij noemt als voorbeeld het labyrint dat je vaak vindt in oude kerkgebouwen en kathedralen. ‘We stuurden een stel jongeren het doolhof in waar ze elf stops tegenkwamen. Een ervan was een spiegel, waar je iets op kon schrijven over je zelfbeeld. Het gaat erom hoe je de rijkdom uit de traditie in de context van deze tijd plaatst. Jongeren, vooral jongens, houden niet zo van praten. Ze willen doen.’ Dat jongeren heel intens de traditionele rituelen van de Kerk kunnen beleven, zag Corjan ook op de katholieke jongerendag in Den Bosch: ‘Iedereen bleef wachten op de Eucharistieviering! Het was er intens stil.’ Dan heftig: ‘De Kerk hoeft helemaal niet te proberen er een hippe show van te maken. Daarmee houd je jongeren echt niet binnen.’

Maandelijkse cijfers

Maandelijks keren enkele honderden jongeren de Kerk de rug toe volgens onderzoeken van het CPB. ‘Daarbij is het goed je te realiseren dat niet de Kerk, maar ouders de grootste invloed hebben op hun kinderen. Geloven begint thuis, de Kerk speelt daarbij slechts een ondersteunende rol,’ legt Corjan uit. Ouders die laten zien dat ze dagelijks met God leven, en daar met plezier kracht uit halen, geven hun kinderen mee dat God en Kerk relevant zijn voor je leven. ‘Natuurlijk worden na je zestiende leeftijdsgenoten steeds belangrijker. Zoek daarom een goede school voor je kind. En zorg voor een positieve jongerenclub bij de kerk, waar je kind in contact kan komen met gelovige leeftijdsgenoten.’

Bij het opgroeien hoort ook het loslaten van je kind. ‘Kun je leven met het feit dat je kind geheimen voor je heeft?’, vraagt Corjan ouders van tieners. Andere rolmodellen gaan een steeds grotere rol spelen in hun leven. Een gedreven docent op school, de trainer van voetbal en een rockster met griezelige make-up en een groot kruis om de nek. Als je dochter opeens alleen nog maar zwart wil dragen en hele dagen met een vriendin naar hardrock luistert op haar kamer, dan is het de kunst daar positief en ontspannen op te reageren. ‘Ga niet veroordelen, maar vraag naar wat eronder zit. Boosheid over onrecht in de wereld? Je niet op je plek voelen in de samenleving? Zijn dat niet heel christelijke beginselen? Zoek positieve aanknopingspunten: als christenen zijn we toch allereerst heel erg vóór trouwen, en niet alleen maar tegen samenwonen?’

Prikacties rond Sacrament

Vaak ziet Corjan dat jongerenwerk in parochies bestaat uit ‘prikacties’ rond de Sacramenten, gedurende een periode van enkele weken voorbereiding voor de eerste Communie of het Vormsel. Daarnaast gaat de aandacht vaak vooral uit naar de liturgie en bestuurlijke zaken. ‘Zet je beste mensen niet in het bestuur of de liturgiegroep, laat je beste mensen het tienerwerk doen! Dat is immers de toekomst.’

Bevlogen gaat Corjan verder: ‘Moeten jongeren wel per se in de viering zitten? Of gunnen we ze de tijd zelf redenen te vinden om naar de kerk te gaan?’ Hij herinnert aan de Amish, een Amerikaanse christelijke groepering die leeft volgens strenge principes en veel moderne gemakken (zoals auto’s en elektriciteit) afwijst. ‘Hun jongeren mogen een tijdlang leven als ‘gewone’ Amerikanen voordat ze kiezen al dan niet als Amish verder te leven. Dat heet: rumspringa, rondspringen.’

Kinderen eerst! Mannen afwezig…

‘Goed tienerwerk begint met goed kinderwerk. Het gaat om de doorgaande lijn. Een open relatie met iemand opbouwen heeft tijd nodig. Elkaar geregeld zien. Dat lukt niet met enkel prikacties,’ zegt Corjan. Een andere valkuil in het jongerenwerk is dat het vaak uitdraait op veel praten. ‘Maar het gaat er in de tienertijd niet meer om veel kennis op te doen, dat moet gebeuren in de kinderjaren. Het gaat ook niet om je mening te leren geven. Het succes van jongerenwerk hangt af van de kwaliteit van de relaties met tieners. Sta je er als jongerenwerker alleen maar om je riedeltje af te draaien, je opvatting te droppen? Of durf je je kwetsbaar op te stellen, zelf mee te doen en open te staan voor vragen?’

Wat de YfC teamleider ook opvalt, is dat mannen de grote afwezigen dreigen te worden in het kerkelijke tienerwerk: ‘Net als in het onderwijs wordt het tienerwerk steeds meer een vrouwenzaak. Door deze doorgaande feminisering zie je dat jongens afhaken. Zo wordt dit een zichzelf versterkende ontwikkeling.’

Onderzoek maakt steeds meer duidelijk dat jongens meer gericht zijn op doen en op competitie, waar meisjes eerder kiezen voor praten en delen. ‘Als je jongeren trouwens zelf vraagt wie zij zouden willen hebben als leider op hun tienerclub, dan is dat niet per se die vlotte, jonge vader, die van popmuziek houdt en op voetbal zit, maar bijvoorbeeld de wat oudere koster die iedere zondag in de kerk is, leeft uit zijn geloof en veel heeft meegemaakt,’ zegt Corjan. Zo kende hij een man van in de zeventig die als jeugdleider werkte in het zaterdagavondcafé van de kerk: ‘Hij schaakte met de jongens en als de muziek te hard stond, zette hij gewoon zijn gehoorapparaat af. Hij was een luisterend oor voor hen, een frisse wind in dat rokerige, schemerige café.’

Keltisch

Met een levend geloof, volop in contact met God, en open voor jongeren en hun leefwereld, kan er veel gebeuren. ‘Traditie is het levende geloof van doden. Traditionalisme is het dode geloof van levenden,’ lacht Corjan. ‘In Engeland ontstond vanuit deze missionaire en relationele principes een hiphop-jongerenparochie in de Anglicaanse kerk. Natuurlijk kun je dan zeggen: maar dat is niet zoals wij het gewend zijn, maar je kunt ook de motivatie en vrijheid van jongeren serieus nemen en gewoon een priester sturen van een naburige parochie, die de Eucharistie op een waardige manier met hen kan vieren.’ Het gaat erom dat jongeren actief zijn in hun geloof en dat mee terug nemen naar de Kerk.

In de tijd van de kerstening van Europa vonden missionarissen hun bedje ook niet gespreid en moesten ook zij vertrekken van waaruit mensen dachten en leefden. Corjan Matsinger is gegrepen door de durf van die Keltische monniken uit de zesde eeuw: ‘Paus Gregorius de Grote schreef ‘daag jongeren uit tot in het diepst van hun wezen’, laten we dan de wijsheid van de oudere generatie koppelen aan de hartstocht van jongeren.’

Door: Ton Kruse

Internet:

Youth for Christ: www.yfc.nl

Katholieke contactpersoon tienerprogramma Rock Solid, geschikt voor uw parochie: Linda de Graaf: Linda.degraaf@yfc.nl Voor Solid Friends (jongeren) Marijn.op’tLand@yfc.nl

Jongerenwerk: www.sundaypapers.org.uk/

Postmoderne devotie: www.postmodernedevotie.wordpress.com/

Broeders van Sint Jan: www.studentenparochie.nl/ & www.stjan.org/

Teenertime: www.teenertime.nl/mambo/

Katholieke jongeren: www.jongkatholiek.nl/ & www.jongrk.weebly.com/ & www.wkj.nl/omega/

Matsinger:
Corjan Matsinger was zeven jaar als missionair kerkelijk jongerenwerker betrokken bij de PKN kerken in Zeist waarbij ook werd samengewerkt in oecumenisch verband met een katholieke parochie. Hij is theoloog (BA) en werkzaam als teammanager Kerk voor YfC Nederland en daarnaast trainer/docent aan de post-HBO Jongerenwerkersopleiding te Zeist. Hij werkte mee aan diverse publicaties en boeken rond jongerenwerk en de Kerk.

Verder lezen:
CPB. CBS, 'op kousenvoeten de kerk uit (2006 - onderzoek over kerkverlating onder 12-jarigen uitgevoerd door de jongerenwerkersopleiding), The relevant Church – J. Ashley, Generatie Einstein – J. Boschma e.a., The Celtic way of evangelism – G. Hunter