Ken de kerk: Als je het over de engel hebt….

Hoe goed is onze kennis van de Kerk? Is uw antwoord volmondig ‘uitstekend’ dan kunt u hier testen of dat echt zo is. Ken de Kerk spijkert alle anderen graag een beetje bij. Pastoor Jeroen Smith zet dit keer op een rij wat bijbel en kerkleer over engelen zeggen.

Als je het over de engel hebt….

‘Als je over de duivel spreekt, dan trap je op zijn staart!’ Dat is niet zo’n vleiend gezegde. Er bestaat echter een variant: ‘Als je over de engel spreekt, dan hoor je zijn vleugeltjes ruisen.’ Zullen we die voortaan maar gebruiken?

Dienstbode

Engelen zijn personen, die beschikken over een intellect en een vrije wil. Het Griekse ‘angelos’ betekent bode. Een engel is een bode tussen God en mensen. In de Schrift is van het begin tot het einde sprake van engelen. Van de engel bij de paradijspoort (Genesis 3, 24) tot en met de engel die Johannes rondleidt (Openbaring 22, 16). Maar vooral vinden we ze rondom de persoon van Jezus. Gabriël kondigt Zijn geboorte aan. Engelen zingen in de geboortenacht. In de woestijn zorgen ze voor Jezus. Een engel troost Hem in de hof van Getsemane. Met Pasen zijn het engelen die verkondigen: ‘Hij is verrezen.’ Bij zijn wederkomst zal Jezus vergezeld zijn van de engelen. Engelen zijn dus brengers van het goede nieuws en zij assisteren de Heer.

Soorten en maten

Iemand die men Dionysius de Areopagiet noemt, heeft in de zesde eeuw getracht alle soorten engelen in een hiërarchie te ordenen. Aartsengelen, tronen, hoogheden, heerschappijen en krachten… (zie ook Kolossenzen 1,16). Deze veelsoortigheid is een uitdrukking van Gods mateloze creativiteit.

Tot de engelenwereld horen ook de duivel en zijn trawanten (zie Matteüs 25, 41). God heeft deze engel niet als duivel geschapen! Hij koos tegen Zijn Schepper en is voor zichzelf begonnen. Een aantal engelen is hem gevolgd. Omdat zij niets tegen God Zelf kunnen doen, richten zij zich op wat God het meest dierbaar is in Zijn schepping, de mens. Te veel aandacht voor de duivel is verkeerd, maar te weinig is ook niet goed.

Superman

Een speciale engel is onze beschermengel ook wel engelbewaarder genoemd. De Kerk is ervan overtuigd dat iedere mens vanaf zijn allereerste begin bij de conceptie door God een engel krijgt toegewezen. Jezus verwijst hiernaar in zijn woord over de kinderen: ‘Zij hebben engelen in de hemel.’ (Matteus 18, 10). Iedereen merkt wel eens iets van deze bescherming. Het net ontkomen aan een ongeluk, bijvoorbeeld.

Toch zal de engel, net als God, nooit inbreken op onze vrije wil. We moeten dus niet onze engel de schuld geven als een verkeerde keuze slecht uitpakt. De naam beschermengel kan wat misleidend zijn. Het gaat niet om een soort mascotte of superman die net op tijd komt aanvliegen. Wat de engel ten diepste wil beschermen is ons geloof in God. Hij is een goede vriend, die meeleeft met ons wel en wee. Ik stel me zo voor dat we bij de hemelpoort, waar we door Gods genade hopen te komen, hem even mogen omarmen terwijl hij ons omvleugelt.

Engelenzang

Engelen aanbidden God. Daarom zijn ze ook zeker daar te vinden, waar mensen bidden. Het kerkgebouw dat wij bezoeken voor de viering is vol met engelen. We zien ze niet, maar ze zijn er wel! In een tekst van de schuldbelijdenis zeggen we dan ook: ‘Daarom smeek ik de heilige Maria, altijd maagd, en alle engelen en heiligen… voor mij te bidden tot de Heer onze God.’ Elke prefatie eindigt met de oproep om met alle engelen het ‘Heilig, heilig, heilig’ te zingen. Dat is typisch een Engelenzang die als zodanig in de Bijbel vermeld staat (zie Jesaja 6, 3). Als de kerkbanken eerder leeg dan vol lijken te zijn, moeten we maar denken aan al die engelen. De kerk is ‘vol’, al zullen met name collectanten klagen dat dit niet altijd in de schaal te merken is…

De duivel vermomt zich als engel

Als God het toelaat kunnen mensen de nabijheid van een engel ervaren. Er zijn heiligen die hun engelbewaarder vaak zagen. Er zijn mensen aan wie de menigte van engelen wordt getoond. Toch moeten we hier voorzichtig mee zijn. Niet alles wat we ervaren of waarnemen is ook betrouwbaar. Zeker in een tijd waarin men het echte christelijke geloof niet meer kent, ‘geloven’ mensen des te makkelijker van alles en nog wat. De Bijbel waarschuwt daar al voor. Er staat dat de duivel zich ‘vermomt als een engel van het licht’ (zie 2 Korintiërs 11,14). De wolf in schaapskleren! Hoe minder de mensen Jezus vasthouden, hoe makkelijker ze te misleiden zijn. Vaak met prachtige, schijnbaar diepzinnige ervaringen en beelden. Maar nogmaals: engelen worden gezonden om ons bij Jezus te brengen en verder binnen te leiden in Zijn Kerk. Daar hebben we dus een vrij helder criterium om te toetsen of een engelervaring ook echt een ervaring van een goede engel is geweest.

Engelenmanieren

Zo heeft de huidige aandacht voor engelen twee kanten. Aan de ene kant kan dit duiden op het op afstand houden van wat wezenlijk is: onze relatie met God. We zoeken het liever in de periferie, bij de engelen. Deze ‘spirituele’ imput vindt men voorlopig voldoende. Aan de andere kant is duidelijk dat het mensenhart niet geschapen is voor plat materialisme en consumentisme. Dat is de wereld waarin we in Europa leven, maar ons hart wil meer. Het wil ook wel eens boven het zichtbare uitstijgen. Engelen lijken dan de aangewezen wezens. Zolang ze maar geen surrogaat worden voor God Zelf. Je kan een engel niets ergers aandoen dan dat.

Hoe geven we de engelen een plaats in ons geloofsleven? Laten we ons ervan bewust zijn dat engelen ons omgeven en we in goed gezelschap zijn. Dat is een troostrijke werkelijkheid. We mogen ze begroeten in onze kerken, zeker als die wat leeg zijn. We kunnen veel tot onze engelbewaarder bidden en hem ook wel eens een ‘schouderklopje’ geven. ‘Engel-ervaringen’ moeten we maar snel laten toetsen door iemand van de Kerk en kijken of ze ons helpen meer van Jezus te gaan houden. Tenslotte proberen we zelf een engelachtig leven te leiden van aanbidding en dienstbaarheid.

Dus: ‘Als je meer tot en over de engel spreekt…. dan hoor je zijn vleugeltjes ruisen.’

Door: Jeroen Smith pr.