www.inspiratiemagazine.nl RSS

Kerk en duurzaamheid: gaat dat wel samen?

Hoe goed is onze kennis van de Kerk? Is uw antwoord volmondig �uitstekend� dan kunt u hier testen of dat echt zo is. Ken de Kerk spijkert alle anderen graag een beetje bij. Bisschop De Korte van het bisdom Groningen/Leeuwarden, schrijft dit keer over duurzaamheid: wat vindt de Kerk hiervan en staat hier ook iets over in de bijbel?

In de media is veel aandacht voor de toekomst van onze aarde. Het thema duurzaamheid is aan de orde van de dag. Wij horen over grenzen aan de groei en over de uitputting van bodemschatten. De westerse mens heeft een te grote ecologische voetstap terwijl vele anderen in het zuiden van de wereld het meest minimale moeten ontberen.
In december 2009 werd in Kopenhagen een grote conferentie gehouden over de dreigende opwarming van onze aarde door de uitstoot van broeikasgassen. Helaas hebben de wereldleiders geen bindend akkoord kunnen sluiten. Het klimaatprobleem is echter niet alleen een probleem van politici maar van ons allemaal. Christenen hebben de opdracht om vanuit hun geloofsbronnen een visie te ontwikkelen. Eerst geef ik echter aandacht aan twee stemmen die de actuele situatie goed weergeven.

Tussen cynisme en optimisme
In het boek �De klimaatoorlogen� schetst Harald Welzer een uiterst somber en fatalistisch beeld. Door gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef gaat het met de opwarming van de aarde mis. Het kortetermijneconomisch belang gaat voor het ecologisch langetermijnbelang. Klimaatafspraken worden niet nageleefd. Het individu is veelal machteloos en voor het collectief heeft de moraal geen handelingsrelevantie. Welzer eindigt zijn boek pessimistisch. Wij mensen hebben de ontwikkelingen niet in de hand en het zal uitlopen op onze ondergang.
Een andere stem is die van de voormalige ruimtevaarder Wubbo Ockels. Hij stelt dat wij ons geen pessimisme of cynisme kunnen permitteren. Wij zitten met z�n allen in het ruimteschip aarde. Als astronaut heeft hij gezien hoe kwetsbaar onze positie is. De atmosfeer is slechts een dunne schil die ons scheidt van een ijskoud en levensvijandig heelal. Wij zullen alle creativiteit moeten inzetten om onze C02- uitstoot te verlagen. Het is, zo stelt Ockels, een wedstrijd die wij moeten winnen.
Christenen worden, zoals andere mensen, heen en weer geslingerd tussen het fatalisme van Welzer en het optimisme van Ockels. De ecologische crisis kan ons naar de keel grijpen, maar wij weten ook dat fatalisme en angst ons kunnen blokkeren.

Eerbied voor het leven
In het boek Genesis wordt de mens als beelddrager Gods gezien als een rentmeester. Maar het beheren en behoeden is vaak beheersen geworden. Het geloof dat deze wereld Gods schepping is, kan christenen echter opnieuw brengen tot een diepe eerbied voor het leven. De psalmist bidt: �Van de Heer is de aarde en alles wat daar leeft. De wereld en wie haar bewonen� ( psalm 24).
Sint-Franciscus vormt een voorbeeld van christelijk holistisch of inclusief denken. In zijn Zonnelied noemt hij allerlei onderdelen van de schepping, inclusief de dood, zijn broeders en zusters. Als wij van God houden, zullen wij Gods schepping zorgvuldig en liefdevol beheren. Wij mogen niet verspillen en vervuilen, maar deze aarde zo schoon mogelijk doorgeven aan de volgende generaties.
Bij de ecologische crisis kan de drieslag van de wijlen Belgische kardinaal Cardijn: zien, oordelen, handelen uitermate behulpzaam zijn. Het gaat om het verzamelen van feiten, om het maken van een goede analyse en om die om te zetten in concreet beleid. Wij mensen hebben een grote verantwoordelijkheid maar wij hoeven tegelijk geen Atlasfiguren te zijn, dus niet de wereld op onze schouders te nemen. God heeft het eerste en ook het laatste woord. Deze overtuiging maakt ons niet onverschillig maar wel ontspannen om het werk te doen dat ons voor handen komt.

Nieuwe levensstijl
De Kerken en kerkelijke organisaties kunnen mensen helpen om individueel en collectief tot een verandering van levensstijl te komen, ook door het goede voorbeeld te geven. Woorden wekken maar voorbeelden trekken. De huidige ecologische crisis kan ons aanzetten tot creativiteit. De crisis biedt kansen voor duurzamere productiemethoden. Maatschappelijk verantwoord ondernemen krijgt steeds meer aandacht. Het gaat bij een evenwichtige productie niet alleen om winst maar ook om sociale gerechtigheid en het goed beheer van onze planeet.
Ik ben overigens ook nuchter en realistisch als het gaat om het gedrag van mensen. De Heilige Schrift weet van menselijke zondigheid en gebrokenheid. Verworven welvaart wordt niet gemakkelijk opgegeven. Onze wereld is verdeeld in nationale staten met grote belangentegenstellingen. Een en ander maakt een globale aanpak van de ecologische problemen verre van gemakkelijk.
Ik denk daarbij ook aan het mislukken van de actie �Nieuwe levensstijl� nu al weer enkele decennia geleden. Kleine groepen die opereren vanuit een doorleefde persoonlijke ethiek zijn uitermate belangrijk maar kunnen niet automatisch de grote massa tot een meer verantwoorde ecologische levensstijl verleiden.
Een en ander impliceert de noodzaak van �democratische dwang�. Onze politieke leiders zouden de moed moeten hebben mensen via wetgeving tot gedragsverandering te brengen. Milieubewust gedrag kan worden beloond en een milieubelastende levensstijl moet extra worden belast. In dit verband kan men denken aan het belonen van een energiezuinig beheer van gebouwen of het plaatsen van zonnepanelen maar ook aan het extra belasten van ongewenst reisgedrag. Een dergelijke wetgeving is in een parlementaire democratie overigens alleen maar mogelijk als een meerderheid van de bevolking ook van de zinvolheid van een dergelijke wetgeving overtuigd is.

Weerbarstigheid overwinnen
In de zomer van 2009 publiceerde onze paus zijn derde encycliek onder de titel �Caritas in veritate�. Paus Benedictus spreekt in deze rondzendbrief niet alleen over het overbruggen van de immense kloof tussen rijken en armen in deze wereld maar ook over onze plicht tot een duurzame omgang met Gods schepping. Encyclieken maar ook andere kerkelijke teksten zijn uiteindelijk alleen maar vruchtbaar als ze doorwerken in de hoofden en harten van mensen. Het gaat erom dat wij metterdaad werk maken van effectief milieubehoud. In de praktijk stuiten wij dan op de nodige spanning tussen theorie en praktijk. Er is nog genoeg weerbarstigheid te overwinnen. Maar christenen zijn, in kracht van Gods Geest, tot veel goeds in staat. Wij zijn geroepen om in alle kwetsbaarheid onze verantwoordelijkheid voor een goed beheer van Gods schepping te nemen en moed te tonen. Wij zijn geroepen tot een integraal of christelijk humanisme. De levende Christus wil door ons heen zichtbaar worden.

Mgr. Dr. G.J.N. De Korte
Bisschop van Groningen/Leeuwarden

Geen vlees op vrijdag!

Een kleine stap op weg naar duurzaamheid die iedereen kan maken, is het laten staan van vlees op vrijdag. Dit is een gebruik in de katholieke Kerk in gedachtenis aan de dood van Christus op goede vrijdag. Een gebruik, dat dubbel heilzaam uit kan pakken, want minder vlees betekent minder CO2-uitstoot en dus een bijdrage aan een beter klimaat.

Als u dit jaar ��n roman leest: kies deze

Een tijdlang lag het boek bij mij in de kast. De cover van een joodse man en kind sprak me niet direct aan. Maar laat � zich daar alstublieft niet door afschrikken. Als u dit jaar maar ��n roman zou lezen, raad ik u met klem �Jezus. Uit Egypte geroepen� aan.
Het boek is van de Amerikaanse Anne Rice, die wereldberoemd werd met haar boekenseries over de Mayfairheksen en het met Tom Cruise verfilmde �Interview with the Vampire�. Toen ze deze succesverhalen schreef had de Katholiek opgevoede Rice het geloof van haar jeugd ver achter zich gelaten. Ze was overtuigd athe�st.

Geheimen
Als Rice haar geloof hervindt, besluit ze een boek te schrijven over Jezus. Op de voor haar gebruikelijke grondige wijze begint ze aan haar research. Ze duikt in de geschiedenis, onderzoekt alle voorhanden zijnde historische bronnen en het werk van vele theologen. Het resultaat is een prachtige roman, waarin Jezus als jongetje van zeven zijn leven beschrijft: Jozef, Maria en zijn verdere familie, hun terugkeer van Egypte naar Nazareth en de onrust in Jeruzalem in die periode. Jezus weet dat er geheimen zijn rond zijn geboorte en over wie hij eigenlijk is. Hij zoekt naar antwoorden, maar is ook gewoon een spelend kind.
Het vertelperspectief is gewaagd, maar bijzonder respectvol uitgewerkt. Het is en blijft fictie aan de hand van legenden en de evangelieverhalen, maar Rice leeft zich zo goed in, dat je het joodse milieu waarin Jezus moet zijn opgegroeid levendig voor je ziet.

Als u dit jaar voor deze ene roman kiest, blijft het er vast niet bij ��n, want de uitgever gaat ook de vervolgdelen in Nederland uitbrengen. En die wilt u dan - zeker weten - ook lezen.

Door: Anna Kruse

Uitgeverij Merweboek, 320 pagina�s, � 18,90

Felix Maginn: �Geloof is een deel van mijn identiteit�

Hij is gelovig, katholiek, en zanger-gitarist van Moke, de meest �sophisticated� rockgroep die Nederland op dit moment heeft. Felix Maginn kwam in 1992 naar Nederland, maar is geboren en getogen in Belfast, Noord-Ierland. Hij maakte er de politieke strijd tussen protestanten en katholieken van dichtbij mee: zijn broer werd doodgeschoten door de politie. In 2007 verwerkte hij zijn ervaringen op het debuut- en doorbreekalbum van Moke �Shorland�. Nu, een paar jaar en een album later, is het tijd voor een interview met Inspiratie Magazine.

Een paar minuten te laat komt de als altijd stijlvol geklede Felix Maginn aan � op het podium dragen hij en zijn bandmaten immers ook kleding van topontwerper Karl Lagerfeld. De Ier woont weliswaar in de buurt, maar had �s ochtends een deadline die hij echt moest halen. Iets met een script voor een videoclip. �We zijn een hardwerkende band�, zegt hij lachend. �We zijn met alles bezig en bemoeien ons overal mee. Het is echt een fulltime baan, maar wel een leuke.�

Uit het niets
Na het uitkomen van �Shorland� is het hard gegaan met Moke. Inmiddels bracht de band een tweede album uit, �The Long & Dangerous Sea�, treden de heren veelvuldig op en verschijnen ze vaak in de media. Dat is opmerkelijk voor een band die twee jaar geleden uit het niets leek te komen. �Dat was een bewuste keuze�, vertelt Maginn. �We hadden goed gerepeteerd en een goed album gemaakt. Dat sloeg aan, mensen waren van ons gecharmeerd. Het is deels een kwestie van geluk, maar ook resultaat van heel hard werken.�
Tijdens de zomerfestivals dansten hele mensenmassa�s op zijn muziek. Een gekke gewaarwording voor de Ier, die het publiek zag springen en schreeuwen op nummers die zo persoonlijk voor hem zijn. De hit �Here Comes The Summer� bijvoorbeeld. Een heftig nummer, gebaseerd op een waar gebeurd verhaal. Het gaat over de voorbereidingen op de jaarlijkse protestantse Oranjemarsen in volle gang, terwijl de kleine Maginn op straat speelt. Plotseling duikt er een protestantse knokploeg op die het vuur opent. Wonder boven wonder wordt niemand geraakt, maar het is voor de katholieke IRA reden genoeg om de wijk te gaan verdedigen.
Niet echt een zomers feestnummer, maar Maginn vindt het wel leuk dat de mensen er zo enthousiast op reageren. �Het was een moeilijk nummer om te schrijven omdat ik twijfelde of ik de thematiek wel moest vastleggen, maar ik besloot het te doen. Toen we de nummers voor het eerst live speelden en we het publiek enthousiast zagen reageren, terwijl ze niet eens wisten waar het over ging, was dat vreemd, maar ook geweldig.�

Nare bijsmaak
De eerste plaat van de Amsterdamse band lijkt een verwerkingsalbum te zijn voor Felix Maginn. Want hoewel hij nu weliswaar bewogen, maar uiterst rustig over zijn jeugd en de gebeurtenissen spreekt, is het duidelijk dat deze sporen hebben achtergelaten. Niet verwonderlijk gezien de wijze waarop de strijd een wel heel nare en persoonlijke bijsmaak kreeg toen hij, net in Nederland gearriveerd, werd gebeld door zijn moeder met het nieuws dat zijn broertje was overleden: doodgeschoten door de politie.
�Dat was bizar�, geeft Maginn aan. �Het gaat er niet in. Je vliegt naar huis, je wordt opgehaald van het vliegveld en je hoort het verhaal onderweg naar huis. Het gaat er nog steeds niet in. Die hele week dat ik daar was, inclusief de begrafenis, is een grote waas. Ik weet er heel weinig meer van.� De destijds 21-jarige Maginn dacht dat hij het wel op een rijtje had en wist hoe het zat. �Maar als ik terugdenk, weet ik dat helemaal niet. Het is een vage herinnering, maar erg heavy. Wat is gebeurd, is vooral ook zo ontzettend jammer.�

Sterke vrouwen
Inmiddels heeft hij het wel een plek kunnen geven, ook dankzij het maken van �Shorland�. �Ik heb veel nagedacht over de situatie thuis destijds en realiseer me hoe moeilijk het was, vooral voor mijn ouders. Ik vind het heel knap hoe mijn moeder ermee is omgegaan. Ze is een van de sterkste mensen die ik ken en ik heb veel respect voor haar. Sowieso zijn de vrouwen in Ierland sterk. De mannen zijn vaak watjes die alleen maar zitten te drinken en altijd denken dat ze het beter weten, maar uiteindelijk houden de vrouwen het huishouden bij elkaar en zorgen dat alles draait.�
Toen hij terugkwam in Nederland, werd hem vaak gevraagd hoe hij zich voelde. �Ik vond het moeilijk om daarop te antwoorden�, bekent Felix nu. �Ik wist het gewoon niet. In eerste instantie verbaasde het me niet dat het gebeurde, het gebeurde zo vaak. Het was wachten tot je aan de beurt zou zijn. Maar ik vond het natuurlijk wel verschrikkelijk.� Accepteren kan hij het niet, en dat zal volgens de zanger ook nooit gebeuren. �De manier waarop het is gegaan, het blijft vaag, er zijn nog te veel onbeantwoorde vragen�, vertelt hij. �Het is geen duidelijk verhaal. En de antwoorden komen niet. Je weet hooguit wie het heeft gedaan en ongeveer waarom, maar verder niets. De dossiers zijn en blijven gesloten, je kunt er niet in en er wordt erg geheimzinnig gedaan. Dat is vooral heel erg voor mijn ouders. Je kind verliezen is het ergste wat je kan overkomen.� Volgens Maginn is het verhaal van zijn familie het verhaal van zoveel families in Noord-Ierland. �Aan beide kanten zijn veel slachtoffers gevallen, onder wie jonge kinderen. Het was een harde werkelijkheid.�

Begrip voor geweld
Toch begrijpt de zanger wel waarom mensen naar geweld grepen. �Ik keur het zeker niet goed en ben ertegen, maar ik begrijp het wel. Op een gegeven moment ben je klaar met je kop tegen de muur te stoten. Dan moet er actie komen. En hoe je het ook wendt of keert, de toestand in Ierland nu, met de vrede, is juist ontstaan doordat de IRA doorzette met acties in Groot-Brittanni�. Dat is echt waar. De zoveelste bom plaatsen in Belfast had geen zin meer, want de Britten dachten: �Zolang ze de boel daar opblazen, hebben wij er geen last van.� Toen de bommen echter ontploften in Londen, dachten ze er opeens heel anders over.�
Volgens Felix Maginn, die zichzelf als nationalist omschrijft, is de situatie in Ierland beter geworden sindsdien. �Je hebt wel een heel kleine groepering die de Britten volledig uit Ierland wil drijven, maar die beweging is er altijd geweest en krijgt tegenwoordig weinig steun. Mensen zijn de ellende beu en het is toch het best op een vreedzame manier met elkaar te praten. Dat was altijd al de bedoeling van de katholieken, maar er werd gewoon niet naar hen geluisterd.�
Het gevolg van de spanningen is dat Maginn de Britten nog steeds niet vertrouwt. �Toen niet en nu niet. Voor geen meter. Je hoeft alleen maar naar de geschiedenis te kijken om te zien dat ze niet te vertrouwen zijn.� Volgens de zanger zal er vast af en toe iemand zijn met goede bedoelingen, maar dat weegt volgens hem niet op tegen de politieke beslissingen die het land nam en neemt. Hij vindt het ook niet logisch dat Ierland en Noord-Ierland nog steeds niet samen zijn gevoegd. �Rond 1922 was Noord-Ierland strategisch belangrijk voor de Britten�, legt hij uit. �Ze waren nog steeds bang voor een aanval van de Duitsers en die zou kunnen komen via Ierland. Maar tegenwoordig levert het hen niets meer op, het kost alleen maar geld. Maar ja, ze komen er moeilijk vanaf. Ze kunnen het ook niet opeens opgeven na jaren te hebben geroepen dat het van hen is.�

Geloof helpt
Het geloof heeft Felix Maginn zeker geholpen door de jaren heen. �Ik geloof bijvoorbeeld dat ik mijn broer weer zal zien�, vertelt hij. �Zo praten wij er ook over thuis. Mijn moeder bijvoorbeeld praat erover alsof mijn broer er nog steeds is.� Het geloof is in eerste instantie een enorme steun voor hem. �Ik speel natuurlijk in een bandje en dan denkt iedereen aan seks, drugs en rock-�n-roll, maar uiteindelijk is het voornamelijk hard werken en rock-�n-roll. En dan zijn er momenten dat je steun en rust in jezelf nodig hebt en dat je dingen een plek moet geven. Dat kan ik juist door middel van mijn geloof. Ik weet nog het moment dat we speelden op Pinkpop: een waanzinnig fantastisch moment voor de band om zoiets te bereiken. Toen heb ik wel gebeden en God bedankt. Ik had het niet verwacht, maar vond het geweldig en was dankbaar. En ik moest natuurlijk ook nog even duimen om er goed doorheen te komen�, lacht hij.

Alle bandleden zijn katholiek, maar Maginn treedt het vaakst in de openbaarheid met zijn geloof. �We zijn allemaal katholiek opgevoed, maar het is zoals bij veel katholieken: het zit erin, maar komt er pas uit op momenten dat het echt nodig is. Dan merk je dat mensen steun vinden. De moeder van bandlid Phil, bijvoorbeeld was erg ziek. Op de dag van ons optreden op Pinkpop kreeg hij een telefoontje van zijn zus dat zijn moeder niet lang meer te leven had. Zelf zou ik het niet kunnen, maar hij wilde per se optreden, juist voor haar. Het mooiste aan het verhaal is, dat het ook werd uitgezonden op televisie en het is een van de laatste dingen die zijn moeder heeft gezien. Dat is fantastisch!�
Ook een voordeel van samenspelen met andere katholieken is volgens Maginn dat ze precies begrijpen wat hij bedoelt in zijn teksten. �Maar hoewel we allemaal gedoopt zijn, zijn we geen praktiserend katholieke band.� Voor de zanger persoonlijk echter is het geloof erg belangrijk. Het heeft hem gevormd in zijn jonge jaren, toen hij misdienaar was, en het helpt hem nog steeds. �Mensen kijken me wel eens vreemd aan als ik zeg dat ik in God geloof, maar ik heb echt niet het idee dat ik me moet verdedigen of zo. Ik schaam me er niet voor. Het is een deel van mijn identiteit.�

Door: Coert van Mourik

Weinig aandacht voor noodsituatie Albani�

De laatste weken is er enorm veel regen gevallen in Albani�. Als wij naar Shkoder rijden, zien we de rivier steeds hoger stijgen. Als we bij de laatste driesprong aankomen, staat de brug naar Shkoder al onder water. �We moeten razendsnel zijn�, zegt Dick, want anders komen we Shkoder niet eens meer uit. Als we Edjon, de zoon van de burgemeester, ontmoeten in Shkoder, belt net zijn vader met de vraag hoeveel mensen we kunnen plaatsen in het Missiehuis. �Is het al zover?�, vragen wij. Heel Mali Jusit, onze broodwijk en tevens het armste gebied van de gemeente, staat onder water en het water blijft stijgen. Tijdens de terugrit naar Barbullush beleven we angstige momenten op de kruising en de brug. Overal kolkend water en de bus drijft even. Heel eng. Inmiddels zien we overal militaire voertuigen en helikopters aankomen die hulp bieden. Duizenden mensen worden ge�vacueerd. Als het water ook bij ons de bus binnenkomt, is het slikken en rustig blijven. We komen veilig aan de overkant maar de hoofdweg naar Shkoder wordt na ons angstige avontuur geheel afgesloten.

Diezelfde middag komen de eerste mensen bij ons aan. Oude mensen, nat en op blote voeten! In de kapel kussen ze het tabernakel en Maria, uit dank dat ze gered zijn. Ook bij ons lopen de rillingen over ons lijf. Wat gebeurt hier allemaal? Een gehandicapt meisje dat samen met haar moeder naar ons wordt ge�vacueerd huilt tranen met tuiten en schreeuwt het uit. � Is het hier wel veilig?�, roept ze. Wij wonen een aantal meter hoger, waar het water niet kan komen. De gemeente en militairen brengen extra bedden. Wij koken, Jane en Anne vangen de mensen op en Joshua helpt met het plaatsen van de bedden. Met de burgemeester maken we een noodplan na het bezichtigen van het dorp Mali Jusit. Het lijkt wel oorlog. Overal militairen en arme mensen die huilend hun dieren opdrijven naar hoger gelegen plaatsen. We zien dieren verdrinken, honden en kalfjes vastgebonden aan elektriciteitspalen. Er zijn geen woorden voor. We bakken extra broden en doen wat we kunnen om die bij de mensen te brengen.

In het Nederlandse nieuws horen we niet veel over onze situatie. Dan wordt Ha�ti getroffen door een zware natuurramp en wordt het nog moeilijker aandacht te vragen voor het arme Noord-Albani�. Uit Nederland krijgen we wel veel hartverwarmende reacties van onze trouwe achterban, en dat geeft moed en kracht om door te gaan. Ons spreekwoord van het eerste uur klinkt als een psalm in ons hoofd: �Wees niet bevreesd om iets goeds te doen, God wil altijd mensen sturen om te helpen.�

H�l�ne Wesselingh

www.missiehuis-albanie.eu

De stelling

In het vorige nummer luidde de stelling: �Mijn beschermengel doet het (soms) niet�. Zoals te verwachten was ons panellid de heer Rodenburg het hier hartgrondig mee oneens. En zelfs het tussenvoegsel (soms) is volgens hem onterecht: �Mijn beschermengel doet het altijd. Ik merk zijn handelen alleen niet altijd op, waarschijnlijk omdat ik niet alert genoeg ben� Er lijkt echter een voorwaarde aan de hulp te zijn verbonden. Je moet hem erom vragen en hij moet er iets opvoedkundigs in zien. We zitten tenslotte allemaal op school, de Hemelacademie, en Engelbewaarders willen ons richting hemel begeleiden.� Rodenburg spreekt ook namens zijn vrouw als hij schrijft dat de engelen popelen om mensen van dienst te zijn. Voor hen staat vast dat hun beschermengel nooit slaapt en altijd alert is.

Op de site is de meerderheid van de stemmers het niet eens met de stelling (42 procent), terwijl 31 procent van hen bevestigt dat hun beschermengel het (soms) niet doet.

De nieuwe stelling luidt: �Misschien is gescheiden onderwijs voor jongens en meisjes, net als vroeger, zo gek nog niet�

'Je kunt gelukkiger worden als je antwoorden zoekt'

In opvolging van pastoor Piet Goedhart stellen we u dit keer voor aan pastoor Henri ten Have uit Wageningen. Samen met pastoor Ad Verest uit Eindhoven staat hij klaar om uw vragen op het gebied van geloven te beantwoorden. U kunt theologische kwesties aan hen voorleggen, maar ook persoonlijke vragen die u graag eens aan een priester wilt stellen. Dat kan ook anoniem.

Kunt u zich kort voorstellen?
�Ik ben pastoor Henri ten Have, geboren in 1968. De priesteropleiding volgde ik aan het Ari�nskonvikt in Utrecht. Gedurende die opleiding heb ik stage gelopen op het eiland Trinidad. Ik werkte daar onder drugsverslaafden, een belangrijk periode in mijn leven. Daar zag ik hoe belangrijk het geloof was voor deze mensen. Ik werd er bevestigd in de weg die ik ging. Nu ben ik sinds twee jaar werkzaam in Wageningen en omstreken waar ik elf parochies heb, met gezamenlijk zo�n 18.000 katholieken. Hiervoor heb ik vier jaar in Arnhem gewerkt en ook nog twee jaar spiritualiteit gestudeerd in Rome. Voor ik naar Rome ging, werkte ik zes jaar in een parochie in Deventer.�

Waarom bent u priester geworden?
�Eigenlijk wilde ik vroeger missionaris worden, maar ik ontdekte dat je in Nederland ook prima missionaris kunt zijn. Vroeger dacht ik bij een roeping aan een stem uit de hemel, maar die kwam toen niet. Ik ben er op de priesteropleiding achter gekomen dat dit mijn roeping was.�

Bent u betrokken bij jongeren?
�Ik vind de jeugd erg belangrijk. Ik heb in Arnhem een jongerengroep opgezet en nu willen we hetzelfde doen in Wageningen. Doel is ook een flinke deelname aan de Wereldjongerendagen in Madrid te realiseren. Ik vind jongeren fascinerend, daarbij zijn ze de toekomst van alles en dus ook van de Kerk.�

Hebt u naast uw drukke werkzaamheden nog tijd voor hobby�s?
�Ik heb niet zoveel tijd voor hobby�s, maar ik help elke maandagochtend op de boerderij van mijn broer. Ook fiets ik graag. Niet op een racefiets, op een gewone fiets kun je ook hard fietsen. Verder lees ik graag, maar tegenwoordig helaas te weinig. Ik probeer de boeken die belangrijk zijn voor mijn werk bij te houden, maar lees ook graag literatuur. Ik vind Hella S. Haasse en Chaim Potok erg goed. Laatst las ik een boek van Joachim Fest, �Ik Niet�, heel indrukwekkend. Momenteel ben ik bezig in het �Dagboek van Anne Frank�, een soort inhaalslag. Erg bijzonder hoe zo�n jong meisje zoveel waarneemt.�

Krijgt u veel pastorale vragen in uw werk als pastoor?
�Ja, en heel verschillende. Zo krijg ik te maken met ziekenzalving, bezetenheid, moeilijkheden in het gezin of het huwelijk, familieproblemen, biechten enzovoort. Wat ik als heel plezierig ervaar, zijn de huwelijksgesprekken. Die zijn vrij diepgaand. Ik bereid per jaar ongeveer vijftien stellen voor op het huwelijk. Op 18.000 katholieken is dat weinig, maar het zijn er gelukkig nog een paar. Ik ben nu dertien jaar priester en de jongeren kwamen ook in het begin al niet bij bosjes. Wel merk ik dat er af en toe jongeren zijn die katholiek willen worden en dat is mooi. Helaas gaat het om enkelingen.�

Hebt u nog een pastorale specialiteit?
�Ik ben een �gewone� parochiepriester en de praktijk zal uit moeten wijzen wat ik voor lezers kan betekenen.�

Waarom moeten lezers niet met vragen blijven lopen, maar u schrijven?
�Het is jammer als je ermee blijft lopen. Je kunt gelukkiger worden als je antwoorden zoekt. En je hebt er veel aan. Enerzijds voor jezelf: kennis bevordert de betrokkenheid - onbekend maakt onbemind. Anderzijds naar buiten: het is belangrijk dat gelovigen hun eigen geloof begrijpen en uit kunnen leggen. Er bestaat zoveel onkunde op geloofsgebied. Het zou goed zijn als we dat beter kunnen weerleggen en beter in staat zijn te getuigen.�

De Inspiratie Trofee gaat naar... Zuster Monica Shanley

Zuster Monica is missionaris in Zuid-Afrika. In de jaren tachtig was ze directrice van een school in Langa (een zwarte buitenwijk van Kaapstad) toen trofeevoordraagster Claudine Gunzburg er muziekles gaf. �De gedrevenheid en begeestering van deze dynamische vrouw, hebben mijn leven blijvend ge�nspireerd. En dat van ontelbare Zuid-Afrikanen!�, aldus Claudine, die recent bij zuster Monica op bezoek ging en haar interviewde.

Een leven lang lesgeven in Zuid-Afrika

Ik vond ze op de afgesproken bank, in de botanische tuin aan de voet van de Tafelberg. Nog even enthousiast en vol idee�n als altijd, op haar drie�nzeventigste! �Lesgeven in een �blanke school� of naar de zwarte wijken trekken om de studenten op te vangen die anders uit de boot van het apartheidsbeleid dreigden te vallen? De keuze was vlug gemaakt!�, vertelt zuster Monica.

Geboren in een Iers katholiek gezin, waar geloof en scholing centraal stonden, begon ze als vanzelfsprekend aan een loopbaan als leerkracht. Begin twintig voelde ze zich aangetrokken tot het religieuze leven en vervoegde zich bij de Loreto zusters, een congregatie van actieve contemplatieven, die zich inzetten voor het onderwijzen van meisjes en het ondersteunen van de maatschappelijk zwakken.

In 1981 werd ze naar Kaapstad gestuurd om er de leiding van het St-Francis Adult Education Centre waar te nemen. Tijdens de apartheid was het onderwijs niet alleen strikt ingedeeld volgens huidskleur, maar waren de scholen voor de zwarte bevolking van een ondermaats niveau.

Het St-Francis Centre ontstond uit nood: de lokale bewoners vroegen de zusters om bijlessen omdat ze het certificaat middelbaar onderwijs, als toegangspoort voor hoger onderwijs of een betere baan, alsnog trachtten te halen. �Van enkele priv�-leerlingen werden het er weldra honderden�, herinnert ze zich, �We moesten dringend een structurele oplossing vinden. Dus: de broeders franciscanen zetten een gebouw neer voor ruim duizend studenten en de Loreto zusters richtten het curriculum in. In een mum van tijd draaide de school op volle capaciteit.�

Daar bleef het echter niet bij: al spoedig werden er ook �s avonds kook- en naailessen georganiseerd, computerinitiatie, muzieklessen, en later kwam er ook nog een lerarenopleiding bij.
�We voelden ons als ��n grote familie, samen werkend aan ��n gemeenschappelijk doel�, zegt ze. �Het aller-boeiendst voor mij waren de cursussen leren lezen en schrijven�. Verlegen, maar vastberaden ooit een brief of bijbeltekst te kunnen lezen, begonnen deze volwassenen eraan en nauwelijks een jaar later kwamen ze, trots en vol zelfvertrouwen, op me af om me een aantal nieuwe kandidaten voor te stellen.�

Afgebrand

Of het dan allemaal van een leien dakje liep? �Nee hoor!�, lacht ze, �Het ministerie stak regelmatig stokken in de wielen! Om dan nog niet te spreken over de verzetsbeweging onder de zwarte bevolking zelf, die de studenten voortdurend aanzette tot staken en niet aarzelde om haar bedreigingen in daden om te zetten. Hoeveel scholen werden in die tijd niet afgebrand! Eens kwam het zelfs zover dat de scholieren hun eindexamen aflegden onder de bescherming van het leger!�

Op de vraag hoe ze haar inzet jaar in jaar uit dan wel volhoudt heeft ze prompt een antwoord: het gebed en het gemeenschapsleven. �Onze dag verloopt volgens het ritme van de getijden. Op vaste uren het werk neerleggen om te bidden is de beste garantie op een vredige en toegewijde manier zijn dagtaak te vervullen.�

De tweede pijler is ongetwijfeld het samenleven met andere zusters. �We zijn geschapen om in relatie met God en de anderen te leven. Door elkaar te ondersteunen, naar elkaar te luisteren en telkens weer opnieuw samen op weg te gaan, worden we betere mensen en verdiepen we ons geloof. Een boom groeit ook rechter wanneer hij omringd is door soortgenoten.�

In 1999, toen het St-Francis Centre goed op dreef was, zette zuster Monica in een nieuwe wijk, Khayelitsha, een soortgelijk initiatief op touw. In 2002 verhuisde ze naar de hoofdstad Pretoria voor vijf jaar, als overste van alle Loreto gemeenschappen en scholen van Zuid-Afrika.�Administratie en vergaderen zijn niet echt voor mij weggelegd�, geeft ze toe, �Maar ik ben in het religieuze leven getreden om te doen wat God van me vraagt en te gaan waar Hij me nodig heeft.�

Na de val van het apartheidsbeleid werden de Loreto scholen in de zwarte wijken door de lokale gemeenschap bestuurd. �Langa bestaat uit een gevestigde, homogene populatie en zodoende is de school aldaar tot op heden volop functioneel. Khayelitsha daarentegen, is een veel jongere wijk, bevolkt door verscheidene etnische groepen en nationaliteiten, vooral afkomstig uit Centraal-Afrika. Hier ontbraken het �gemeenschapscement� en de nodige wil en ervaring om het project te dragen.�

�Dat hoort er nu eenmaal bij.�, mijmert ze, �Onze stichteres, Mary Ward, vocht heel haar leven voor de erkenning van haar congregatie om, tegen haar levenseinde, te vernemen dat haar orde door de paus verboden werd. Zij bleef toch steevast geloven dat God, in Zijn tijd, Zijn belofte zou waar maken. En zie: drie eeuwen later vind je overal ter wereld Loreto gemeenschappen die haar intu�tie op de voet volgen en haar visie tot werkelijkheid maken!� Zo gaat dat nu eenmaal met God. Elke daad van liefde, elk opkomen voor meer gerechtigheid, hoe klein ook, wordt in Gods handen veilig bewaard en, eens, als de tijd rijp is, komen de vruchten vrij, door een ander geplukt...�

Door: Claudine Gunzburg

Ken de kerk: Als je het over de engel hebt�.

Hoe goed is onze kennis van de Kerk? Is uw antwoord volmondig �uitstekend� dan kunt u hier testen of dat echt zo is. Ken de Kerk spijkert alle anderen graag een beetje bij. Pastoor Jeroen Smith zet dit keer op een rij wat bijbel en kerkleer over engelen zeggen.

Als je het over de engel hebt�.

�Als je over de duivel spreekt, dan trap je op zijn staart!� Dat is niet zo�n vleiend gezegde. Er bestaat echter een variant: �Als je over de engel spreekt, dan hoor je zijn vleugeltjes ruisen.� Zullen we die voortaan maar gebruiken?

Dienstbode

Engelen zijn personen, die beschikken over een intellect en een vrije wil. Het Griekse �angelos� betekent bode. Een engel is een bode tussen God en mensen. In de Schrift is van het begin tot het einde sprake van engelen. Van de engel bij de paradijspoort (Genesis 3, 24) tot en met de engel die Johannes rondleidt (Openbaring 22, 16). Maar vooral vinden we ze rondom de persoon van Jezus. Gabri�l kondigt Zijn geboorte aan. Engelen zingen in de geboortenacht. In de woestijn zorgen ze voor Jezus. Een engel troost Hem in de hof van Getsemane. Met Pasen zijn het engelen die verkondigen: �Hij is verrezen.� Bij zijn wederkomst zal Jezus vergezeld zijn van de engelen. Engelen zijn dus brengers van het goede nieuws en zij assisteren de Heer.

Soorten en maten

Iemand die men Dionysius de Areopagiet noemt, heeft in de zesde eeuw getracht alle soorten engelen in een hi�rarchie te ordenen. Aartsengelen, tronen, hoogheden, heerschappijen en krachten� (zie ook Kolossenzen 1,16). Deze veelsoortigheid is een uitdrukking van Gods mateloze creativiteit.

Tot de engelenwereld horen ook de duivel en zijn trawanten (zie Matte�s 25, 41). God heeft deze engel niet als duivel geschapen! Hij koos tegen Zijn Schepper en is voor zichzelf begonnen. Een aantal engelen is hem gevolgd. Omdat zij niets tegen God Zelf kunnen doen, richten zij zich op wat God het meest dierbaar is in Zijn schepping, de mens. Te veel aandacht voor de duivel is verkeerd, maar te weinig is ook niet goed.

Superman

Een speciale engel is onze beschermengel ook wel engelbewaarder genoemd. De Kerk is ervan overtuigd dat iedere mens vanaf zijn allereerste begin bij de conceptie door God een engel krijgt toegewezen. Jezus verwijst hiernaar in zijn woord over de kinderen: �Zij hebben engelen in de hemel.� (Matteus 18, 10). Iedereen merkt wel eens iets van deze bescherming. Het net ontkomen aan een ongeluk, bijvoorbeeld.

Toch zal de engel, net als God, nooit inbreken op onze vrije wil. We moeten dus niet onze engel de schuld geven als een verkeerde keuze slecht uitpakt. De naam beschermengel kan wat misleidend zijn. Het gaat niet om een soort mascotte of superman die net op tijd komt aanvliegen. Wat de engel ten diepste wil beschermen is ons geloof in God. Hij is een goede vriend, die meeleeft met ons wel en wee. Ik stel me zo voor dat we bij de hemelpoort, waar we door Gods genade hopen te komen, hem even mogen omarmen terwijl hij ons omvleugelt.

Engelenzang

Engelen aanbidden God. Daarom zijn ze ook zeker daar te vinden, waar mensen bidden. Het kerkgebouw dat wij bezoeken voor de viering is vol met engelen. We zien ze niet, maar ze zijn er wel! In een tekst van de schuldbelijdenis zeggen we dan ook: �Daarom smeek ik de heilige Maria, altijd maagd, en alle engelen en heiligen� voor mij te bidden tot de Heer onze God.� Elke prefatie eindigt met de oproep om met alle engelen het �Heilig, heilig, heilig� te zingen. Dat is typisch een Engelenzang die als zodanig in de Bijbel vermeld staat (zie Jesaja 6, 3). Als de kerkbanken eerder leeg dan vol lijken te zijn, moeten we maar denken aan al die engelen. De kerk is �vol�, al zullen met name collectanten klagen dat dit niet altijd in de schaal te merken is�

De duivel vermomt zich als engel

Als God het toelaat kunnen mensen de nabijheid van een engel ervaren. Er zijn heiligen die hun engelbewaarder vaak zagen. Er zijn mensen aan wie de menigte van engelen wordt getoond. Toch moeten we hier voorzichtig mee zijn. Niet alles wat we ervaren of waarnemen is ook betrouwbaar. Zeker in een tijd waarin men het echte christelijke geloof niet meer kent, �geloven� mensen des te makkelijker van alles en nog wat. De Bijbel waarschuwt daar al voor. Er staat dat de duivel zich �vermomt als een engel van het licht� (zie 2 Korinti�rs 11,14). De wolf in schaapskleren! Hoe minder de mensen Jezus vasthouden, hoe makkelijker ze te misleiden zijn. Vaak met prachtige, schijnbaar diepzinnige ervaringen en beelden. Maar nogmaals: engelen worden gezonden om ons bij Jezus te brengen en verder binnen te leiden in Zijn Kerk. Daar hebben we dus een vrij helder criterium om te toetsen of een engelervaring ook echt een ervaring van een goede engel is geweest.

Engelenmanieren

Zo heeft de huidige aandacht voor engelen twee kanten. Aan de ene kant kan dit duiden op het op afstand houden van wat wezenlijk is: onze relatie met God. We zoeken het liever in de periferie, bij de engelen. Deze �spirituele� imput vindt men voorlopig voldoende. Aan de andere kant is duidelijk dat het mensenhart niet geschapen is voor plat materialisme en consumentisme. Dat is de wereld waarin we in Europa leven, maar ons hart wil meer. Het wil ook wel eens boven het zichtbare uitstijgen. Engelen lijken dan de aangewezen wezens. Zolang ze maar geen surrogaat worden voor God Zelf. Je kan een engel niets ergers aandoen dan dat.

Hoe geven we de engelen een plaats in ons geloofsleven? Laten we ons ervan bewust zijn dat engelen ons omgeven en we in goed gezelschap zijn. Dat is een troostrijke werkelijkheid. We mogen ze begroeten in onze kerken, zeker als die wat leeg zijn. We kunnen veel tot onze engelbewaarder bidden en hem ook wel eens een �schouderklopje� geven. �Engel-ervaringen� moeten we maar snel laten toetsen door iemand van de Kerk en kijken of ze ons helpen meer van Jezus te gaan houden. Tenslotte proberen we zelf een engelachtig leven te leiden van aanbidding en dienstbaarheid.

Dus: �Als je meer tot en over de engel spreekt�. dan hoor je zijn vleugeltjes ruisen.�

Door: Jeroen Smith pr.

Vijf tips voor betere communicatie

1. Constructief zijn is een besluit: Als er spanning hangt in een relatie, pijn of verdriet, dan is er altijd een keuzemoment, waarop je kunt besluiten te bouwen of af te breken. Soms gaan onze woorden sneller dan we willen. Toch is ook daar, heel kort, een moment waarop je kunt beslissen om een woord, dat bedoeld is om te kwetsen, niet uit te spreken, maar te zoeken naar een woord dat de bedoeling heeft te onderzoeken en te begrijpen, om op te lossen. Jij kunt kiezen te bouwen of te breken.

2. Niet wat maar hoe: Vaak ontstaan ruzies en pijn, door de manier waarop iets gezegd wordt en de onderliggende bedoeling, en niet zozeer door de woorden die worden gezegd. We reageren veel sneller, en buiten onze gedachten om, op juist die onderstroom die niet wordt uitgesproken. Onderzoek of wat je zegt, ook zo bedoeld is, of dat je eigenlijk heel iets anders wilt. Als je pijn wilt doen, omdat jij pijn hebt, vertel dan dat je pijn hebt, en dat je dat anders wilt.

3. Gevoel-verstand-waarheid: Als er iets niet goed is in je relatie, dan kan je dat voelen. Verdriet om iets kwetsends wat gezegd is, boosheid om een afspraak die niet is nagekomen. Belangrijk hierbij is, dat je je niet laat leiden door alleen je gevoel! Liefde is namelijk een gevoel, besluit, werkwoord en werkelijkheid tegelijk! Check daarom je gevoel met je verstand (klopt dit gevoel, is het logisch als ik de situatie overzie?). En onderzoek of het waar is wat je voelt. Ben ik verdrietig om wat hij zegt? Of omdat ik ongesteld ben, of omdat mijn moeder ziek is, of misschien wel om alledrie?

4. De pauzeknop! Een van de belangrijkste dingen om te ontwikkelen in jezelf, is het vinden en gebruiken van je pauzeknop. Nog voor je partner is uitgesproken heb je vaak je antwoord al klaar, en �bam� de volgende klap wordt alweer uitgedeeld. Je pauzeknop stelt je reactie even uit, zodat je tijd hebt werkelijk contact te maken met je partner. Neem de tijd je partner uit te laten praten, druk uit alle macht op je pauzeknop. Voor je antwoord geeft, bedenk even of je kunt voelen en begrijpen wat je partner probeert te zeggen. Besluit dan hoe je wilt reageren.

5. Verboden om in te vullen: Hoe verleidelijk is het, te denken dat je na twee woorden al weet wat je partner wil zeggen en wat hij daarbij van jou vindt. Maar helaas (maar goed ook!) kunnen wij geen gedachten lezen. Je kunt nooit weten wat er zich in het hoofd en hart van je partner afspeelt, tenzij je bereid bent al je van te voren bedachte dingen opzij te zetten en je werkelijk proberen in te leven in wat hij wil zeggen, te vragen en te onderzoeken. Pas dan kan je liefste je verrassen, ook al ben je veertig jaar getrouwd.

Lucie Veselka

Klinisch psycholoog en psychotherapeut

�Je hoeft alleen te kloppen en dan is hij daar�

Aantrekkelijk, vrijblijvend: geloof in engelen kan altijd

Met kerst hangen we ze massaal in de boom. Lieflijk ogende wezens met grote vleugels op hun rug: engelen. Door de ontkerkelijking zou je verwachten dat mensen geen affiniteit meer met engelen hebben en er niet meer in geloven. Niets is minder waar, de engel is ontzettend populair. Niet alleen binnen de kerk hebben ze nog steeds hun plek, ook op andere plaatsen in de samenleving kom je ze tegen. Waar precies? En welke trends zijn er op het gebied van engelen?

Films, reclames, muziek, op het toneel en in de beeldende kunst. Er is geen enkele plaats waar je de engel niet tegenkomt. Zelfs zanger Robbie Williams raakte ge�nspireerd door het onderwerp en schreef in 1996 het nummer Angels dat nu nog steeds bovenaan prijkt in de Nederlandse top 1000 aller tijden en heel vaak wordt gedraaid op bruiloften en begrafenissen. Ook in de spreektaal ontbreekt de engel niet. Als je bijvoorbeeld op het nippertje aan een auto-ongeluk bent ontsnapt en iemand tegen je zegt: �Dat was vast je beschermengel.� Of: �Je bent een engel�, wanneer je enorm blij bent met je vriend of vriendin.

Wie op internet naar engelen zoekt, ontdekt een heel andere wereld. Engelenstartpagina.nl verwijst naar websites die workshops promoten waarin je leert om met je engel te communiceren of hoe je mensen met behulp van engelen kunt genezen. Engelenmuziek en engelen e-cards, je kunt het er allemaal vinden.

Taboe voorbij

Een recent voorbeeld dat de populariteit van engelen onderschrijft, was de tentoonstelling �Allemaal Engelen� in het Catharijneconvent in Utrecht. Meer dan 66.000 mensen bekeken de expositie, waarvan de helft aangaf niet-kerkelijk te zijn. Twan Geurts schreef ter gelegenheid van �Allemaal Engelen� het boek �Engelen van deze tijd� waarin hij een journalistieke zoektocht maakte naar de aantrekkingskracht van engelen. Toen mensen in zijn omgeving hoorde dat hij daarmee bezig was, kwamen ze uit zichzelf naar hem toe om engelenverhalen te vertellen. Twintig jaar geleden was dit wel anders. Toen heerste er volgens Geurts als gevolg van het verlichtingsdenken nog een taboe op dit soort religieuze ervaringen. �Wie toen over engelen begon, werd vreemd aangekeken. De religiositeit was niet weg, maar is twintig jaar lang versluierd geweest. Sinds 2000 zijn mensen de schaamte voorbij, wetenschap en religieuze ervaring kunnen tegenwoordig heel goed naast elkaar bestaan,� zegt Geurts.

De journalist ontdekte dat het traditionele beeld van de engel ingewisseld is voor een nieuw beeld. �Onder protestanten en katholieken bestond een redelijk collectief beeld dat gebaseerd was op de bijbel. Dus: een mannelijk wezen in een lang gewaad met grote vleugels op zijn rug. God zelf stond in het centrum en gaf de engelen opdrachten.� Maar door de secularisering vielen oude zekerheden weg en werd het geloof een individuele zaak. Het traditionele beeld van de engel spatte uiteen in honderden varianten. Tegenwoordig kan een engel verschillende vormen aannemen. Het kan een geluid, een licht of zelfs een windvlaag zijn. �In het new age denken kiezen mensen hun eigen engel en geven hem een naam. Je hoeft alleen maar te kloppen en dan is hij daar. De engel is er altijd en heeft niets meer met God te maken.� Het engelengeloof is misschien juist zo aantrekkelijk, omdat het vrijblijvend is. Wel de lusten maar niet de lasten. Geurts: �Engelen beschermen, zijn persoonlijk, hulpvaardig, dringen zich niet op, stellen geen morele eisen zoals kerken en vergen geen relatie-onderhoud.�

Je kunt je afvragen of dit wel een goede ontwikkeling is. Pastoor Jeroen Smith: �Doordat mensen hun eigen engel kiezen, cre�ren zij een surrogaat dat niet overeenkomt met de werkelijkheid. Een engel zal altijd naar God en Jezus wijzen. Wat deze mensen dan wel zien is niet helemaal duidelijk. Misschien is het een projectie van hun eigen emoties.� De pastoor denkt dat mensen vooral op zoek zijn naar een speciale ervaring. �Mensen richten zich juist op randverschijnselen omdat ze een verkeerd beeld van God en het geloof hebben. Ze identificeren de Kerk met dogmatisme.�

Amerikanen

Hoeveel mensen geloven precies in engelen? In 2008 publiceerde godsdienstsocioloog Rodney Stark de resultaten van een groot onderzoek naar religieuze ervaringen in het boek �What Americans Really Believe�. Het blijkt dat 55 procent van de Amerikanen gelooft dat zij ooit door een engel zijn beschermd tegen het kwade. In Nederland zijn geen recente cijfers beschikbaar over het geloof in engelen. Wel hield huisarts H.C. Moolenburgh in de jaren tachtig een enqu�te onder zijn pati�nten. Hij stelde aan 400 mensen de vraag of zij ooit een engel hadden gezien. Anderhalf procent van zijn pati�nten had bij volle bewustzijn een volledige engel gezien, dus niet alleen een paar helpende handen of een groot wit licht. Als dit representatief was voor de Nederlandse bevolking, mocht je volgens de huisarts aannemen dat minstens ��n procent procent van de bevolking in dit leven �van aangezicht tot aangezicht met een engel� had gestaan. Vandaag de dag zou dat neerkomen op 165.000 engelenontmoetingen.

�Allerlei soorten mensen blijken iets met engelen te hebben, zelfs als ze er niet in geloven.� Dat is wel het meest opvallende dat Twan Geurts op zijn zoektocht naar de bovennatuurlijke wezens ontdekte. �De engel is een ontzettend sterk symbool. Volkswagen gebruikte in een reclame de engel als symbool van betrouwbaarheid en veiligheid om potenti�le kopers te verleiden.� In de reclame zie je dat voetgangers de drukke straten van Rio de Janeiro oversteken. Naast iedere voetganger loopt een beschermengel en zelfs op de passerende auto�s zitten beschermengelen. Er is ��n engel die een dagje vrij heeft en het er lekker van neemt. Hij loopt op zijn dooie gemak door de straten en kijkt naar mannen die een potje biljart spelen. Dan ziet hij een Volkwagen Polo zonder beschermengel. Snel haast hij zich naar de auto, maar de bestuurster heeft inmiddels haar auto geparkeerd. Dan verschijnt in beeld: Volkswagen. Built to Protect: deze auto is zo veilig, die kan het zelfs zonder engel.

Van Rio de Janeiro tot Azi�, de bovennatuurlijke wezens komen overal ter wereld voor en lopen als een rode draad door de geschiedenis van de mens. De verlichting heeft de engelen niet kunnen uitroeien en de ontkerkelijking heeft juist een nieuwe impuls aan de engel gegeven. De engel lijkt in het westerse denken daarmee een rooskleurige toekomst tegemoet te gaan, maar eerst dient hij met Kerstmis gewoon weer als versiering.

Door Esther Raaijmakers

Engelen in de islam

Het geloof in engelen is een van de hoofdartikelen in de islam. Moslims geloven dat engelen uit licht zijn geschapen. Ze hebben geen nakomelingen en zijn geslachtsloos. Gabri�l wordt als de belangrijkste engel gezien, omdat Allah de Koran via hem aan Mohammed heeft geopenbaard. Andere aartsengelen zijn Micha�l, Asra�l en Israfiel. De Koran vermeldt dat de moslim twee engelen heeft die zijn/haar daden optekent. Op de linkerschouder zit de engel die alle slechte daden noteert; op de rechterschouder de engel die alle goede daden vastlegt.

Aartsengel Micha�l

Dit boek dat lange tijd was uitverkocht, maar sinds kort weer verkrijgbaar, is gewijd aan �De Grootheden van de Heilige Aartsengel Micha�l�. Het staat vol met meditaties, verschijningen en gebeden voor wie de diepte in wil gaan in het kennen van deze engel. Het boek werd meer dan vijftig jaar geleden geschreven door Don Nicola Ricci, toen hulppastoor van Procida, Itali�. Het geeft zo ook een beeld van hoe men toen dacht over de omgang met engelen. Het is voor verkrijgbaar via het Madonnacentrum Totus Tuus, Frans Van Dijckstraat 5, 2100 Deurne � Antwerpen, Belgi�. Tel. 03/2362015. In Nederland via mw. Maximus, Willem van Gentstraat 35, 5665 GH Geldrop, tel. 040-2858832. Prijs � 9,- exclusief verzendkosten, door een acceptgiro bij de bestelling.

Meer dan een warme douche

Inspiratie magazine, nr. 7, 2006
De Inspiratietrofee gaat deze keer naar De Fontein, een pand in de Brusselse volkswijk de Marollen, waar 65 vrijwilligers van de Orde van Malta daklozen van dienst zijn. Hoe nuttig en nodig dit werk ook is, De Fonteinis de enige instelling in heel Brussel die dergelijke opvang biedt, en dat al tien jaar lang.

De armoedespiraal doorbreken

Inspiratie magazine, nr. 1, 2007
Harrie van de Laar is voorgedragen voor de Inspiratie Trofee door Jan van Roy (74) uit Duffel. �Ik heb grote bewondering voor Harrie. Ik heb hem ruim 25 jaar geleden leren kennen, omdat ik ook wel eens voedselpakketten naar India heb gestuurd. Maar wat Harrie allemaal voor haar blinde meisjes doet grenst aan het ongelooflijke.�

Uit vrije wil achter tralies

Inspiratie magazine, nr. 2, 2007
Jan De Cock, pastoraal medewerker van de Eeuwfeestkliniek en de gevangenis van Antwerpen. Hij werd voorgedragen door kennissen die ooit samen met hem de Nachtmis in gevangenis Leuven Centraal verzorgden. Ze prijzen zijn inzet wereldwijd voor betere regimes en het initiatief om een menswaardige gevangenis te bouwen in Congo.

Type �altijd opgewekt�

Inspiratie magazine, nr. 3, 2007
Met een glimlach van oor tot oor neemt Boukje Brokers-Witteveen, de Inspiratie Trofee in ontvangst. Ze werd in het diepste geheim voorgedragen voor de Trofee door haar man: een indrukwekkende lijst van wat zijn vrouw allemaal aan vrijwilligerswerk doet. Bovendien vertelt Henk dat zijn vrouw een moeilijke tijd achter de rug heeft.

�De hel� trotseren in Kigali

Inspiratie magazine, nr. 4, 2007
Hij is een van de weinige blanken die de tientallen heuvels in de streek rond Kigali trotseert tijdens de vredesmarathon midden mei. �Een hel�, zegt Roel Truyers. Toch neemt hij ook dit jaar deel voor het geboorteland van zijn dochter Imana. Ondertussen maakt hij in Belgi� basisschoolleerlingen attent op de moeilijkheden in Rwanda.

Boompje planten in Oekra�ne

Inspiratie Magazine, nr. 5, 2007
Met zwaailichten op het dak van zijn grijze Toyotabus nadert Piet Spijkers de grens van Oekra�ne. Hij zoeft op de linkerbaan voorbij aan de anderhalve kilometer file die voor de grenscontrole staat. Hij hoeft niet te wachten. Bij de grens kennen ze hem en hij mag zo doorrijden. Vier keer per jaar reist Piet af naar Oekra�ne om projecten te bezoeken.

Muziek op het kerkhof

Inspiratie Magazine, nr. 6, 2007
De Inspiratie-trofee gaat deze keer naar Heidi De Nef en Koen De Bels, musici uit Walem bij Mechelen. Ze werden voorgedragen door medeparochiaan Johan Pauwels. Hij prijst tien jaar dienstbaarheid om vieringen, huwelijken en uitvaarten op te luisteren. �Blijkbaar is dat hun levensvervulling.�

Onverminderd enthousiast

Na 25 jaar heeft het koor nog niets aan enthousiasme ingeboet. Bij de bestuursleden onder leiding van voorzitter Harry Hanckmann spat het er in ieder geval vanaf. En ook dirigent, Piet van Bree, is zeer te spreken over het gemengde zangkoor. Hij hanteert al weer vijftien jaar de dirigeerstok en voorzitter Hanckmann benadrukt dat het bijzonder goed klikt tussen dirigent en koor. De dirigent reageert bescheiden op het instemmende geknik van de overige bestuursleden.

Terugblikkend en filosoferend beschrijven ze samen het succesrecept voor 25 jaar onverminderd enthou siaste koorzang. In de Sint- Rochusparochie, maar ook verder binnen het kloosterdorp en in andere parochies in de omgeving waar het koor regelmatig optreedt. �Het koor heeft ook een sociale functie�, zegt bestuurslid mevrouw Janssen.

�Veel leden komen een kwartiertje te vroeg naar de repetities om even bij te praten. We hebben onderling een goed contact, zonder dat er sprake is van groepjes. Iedereen trekt met iedereen op.� Een ander bestuurslid vult aan: �Dat blijkt ook wel uit ons jaarlijkse kooruitje. Aan een paar huifkarren en een mand belegde broodjes hebben we genoeg voor een fantastische dag.�

Heilig

Het koor kent door de goede onderlinge contacten nog veel leden van het eerste uur, die in 25 jaar veel met elkaar hebben meegemaakt. De voorzitter heeft een kant-en-klare lijst met hoogtepunten, waarop onder meer een televisieoptreden voor de KRO in 1989, een optreden bij de zaligverklaring van kloosterzuster Helena van Stollenwerk in 1995 en een optreden in 2003 bij de heiligverklaring van priester Arnold Janssen, stichter van kloosterdorp Steyl in 1875. Het is maar een greep uit nog veel meer bijzondere optredens van het koor naast het �gewone werk� bij wekelijkse vieringen, huwelijken, uitvaarten enzovoort. �Jaarlijkse hoogtepunten zijn voor ons de grote kerkelijke feesten zoals Pasen, Pinksteren en Kerstmis�, zegt de voorzitter.

De laatste jaren wordt PGZ veel gevraagd voor uitvaartmissen. Met de vergrijzing die ook hier toeslaat, is er nog wel meer werk op dit gebied te verwachten. �We krijgen goede reacties van de nabestaanden. Vaak laten ze weten dat we een mooie passende sfeer aan een uitvaart weten te geven en zo vindt er een stukje mond-tot-mondreclame plaats.� De inzet van het koor op dit punt werd speciaal geprezen door Trofeevoordrager Harry Koopmans. �Voor iedere uitvaart zetten toch weer gemiddeld zo�n dertig koorleden zich in.� Ook binnen het koor slaat de vergrijzing onverbiddelijk toe, maar zorgen maakt het bestuur zich daar niet om. �We gaan gewoon door tot we niet meer kunnen,� klinkt het optimistisch.

In 25 jaar optreden hebben de koorleden in de parochies veel zien veranderen. Het kerkbezoek liep terug en er wordt voor steeds minder gevulde kerken gezongen. Ook nu klinkt het positief ingestelde: �We gaan door. Er staat geschreven �zo lang er twee of drie in Mijn naam bijeen zijn, ben Ik in hun midden�, zegt bestuurslid Zwik met overtuiging en dat is de motivatie om te blijven zingen. �Het is wel zo dat er meer mensen naar een viering komen als ze weten dat wij optreden�, zegt de voorzitter met gepaste trots.

Aantrekkelijker

Er volgt een discussie over hoe de viering eventueel aantrekkelijker zou kunnen worden voor jonge mensen en welke rol de samenzang daarbij kan spelen.�We merken bijvoorbeeld met Kerstmis dat mensen graag de klassieke liedjes zoals �De herdertjes�
en �Stille Nacht� meezingen. Meestal staan er echter steeds weer nieuwe liederen op het menu, waardoor de kerkgangers weinig kans krijgen ze echt te leren kennen�, vindt de dirigent. Zelf kiest hij met het koor graag voor meerstemmige muziek met een duidelijke melodie. Het koor beheerst ongeveer negen missen waarvan de helft regelmatig wordt uitgevoerd

Voor het 25-jarig jubileum, dat in januari wordt gevierd, schreef dirigent Van Bree een speciale feestmis, met muzikale begeleiding, die het koor al druk aan het instuderen is. �Deze willen we aanbieden aan de bevolking van Steyl, ter ere van ons jubileum�, zegt voorzitter Hanckmann die alle vertrouwen heeft in het te verwachten optreden. �Deze Mis kan niet mis gaan�, zegt hij enthousiast.

Sport, spel en evangelie

Inspiratie Magazine, nr. 1, 2008

Leo Clarijs uit Sint-Niklaas, in een vroeger leven godsdienstleraar bij de Broeders Hieronymieten, is een begeesterde man. Als godsdienstleraar zette hij zich met onverdroten ijver in voor zijn leerlingen, niet alleen op godsdienstig, maar ook op menselijk, sportief en intellectueel vlak. Die inzet bleef Jan Tilley, een oud-leerling, altijd bij en vandaar dat hij Leo Clarijs, nu actief voor een onderwijsproject in Burkino Faso, voordroeg de Inspiratie Trofee te ontvangen.

�We doen gewoon wat we het liefste doen�

�Hun leven delen met kinderen die het moeilijk hebben�, dat doen Paul en Patricia Kamp van harte. Vanuit christelijk idealisme richtte het katholieke echtpaar het jeugdwerk Sonshine op en inmiddels zijn ze fulltime met de kinderen bezig. Donateurs ondersteunen hen daarbij. Paul en Patricia zien hun jeugdclub op de eerste plaats als een trekpleister. Het diepere contact met de kinderen en hun gezinnen, gebeurt buiten cluburen om. �We hopen dat ze op straat en in hun gezinsleven gaan toepassen wat ze op de club leren.�